Laboratoriumteststrips: welke parameters kunt u snel in het veld of laboratorium controleren?

Veelzijdig en gebruiksklaar leveren teststrips een snel resultaat, zowel in het veld als in het lab. Of het nu gaat om wateranalyse (pH, chloor, nitraten), oliën (vrije vetzuren, peroxiden), voedingsmiddelen en allergenen (immunochromatografische tests), melk (antibioticumresten) of biologische analyses (urinestrips, sneltesten): ze combineren colorimetrische chemie met lateral flow en leveren binnen enkele minuten resultaat. Aflezing visueel of via een lezer voor traceerbaarheid en semikwantitatieve resultaten, met minimale monstervoorbereiding.

Welke verschillende soorten teststrips zijn er?

Teststrips vallen uiteen in twee hoofdgroepen: colorimetrische tests met reagenszones en immunochromatografische (lateral flow) tests als strook of in cassette.

• Wateranalyse: met indicatoren geïmpregneerde reagenszones die pH, alkaliniteit, hardheid, vrij/totaal chloor, nitriet, nitraat enz. meten. Visuele aflezing op een kleurenschaal of via een reflectometer voor hogere nauwkeurigheid. Pluspunten: snel (10–60 s), lage kosten, geen glaswerk. Beperkingen: subjectieve aflezing, semikwantitatief, mogelijke interferenties (kleur/suspensies).

• Olieanalyse (food): strips voor vrije vetzuren, peroxiden of TPM (totaal polaire materialen), nuttig voor monitoring van frituurolie. Meting in enkele minuten na afkoelen en homogeniseren van het monster.

• Analyse van voedingsmiddelen (excl. melk): snelle controles van chemische parameters (bijv. peroxiden in vetten, nitrieten in pekel) of screening op residuen in waterige extracten. Kies een voor de matrix gevalideerde strip (vlees, plantaardig, proceswater).

• Allergenen: lateral flow-tests gericht op eiwitten (gluten, pinda, melk, ei, soja…). Extractie, aanbrengen van het extract, migratie en visuele aflezing van een test-/controllijn in 5–10 min. Kies op basis van LoD (detectielimiet, ppm), extractieprotocol en toepassingsdoel (reinigingscontrole, ingrediënten, eindproduct).

• Melkanalyse: screening van antibiotica (?-lactamen, tetracyclines, sulfonamiden…) via immunochromatografie. Kwalitatief/drempelresultaat in 5–8 min, geschikt voor ontvangstcontrole.

• Biologische en medische analyses: urinesticks (pH, glucose, eiwitten, ketonen, leukocyten, nitrieten, bloed…) en sneltesten. Controleer de wettelijke status (CE-IVD) afhankelijk van het gebruik.

• Cassettes voor teststrips: behuizingen die de strip beschermen en het toevoegen van het monster vergemakkelijken. Verminderen contaminatie, verbeteren leesbaarheid en ergonomie.

Keuzecriteria: doelparameter en matrix, detectielimiet, kwalitatief vs semikwantitatief, tijd tot resultaat, noodzaak van een lezer, aanwezigheid van interne controles, opslagcondities en geschiktheid voor gebruik.

De vergelijkende tabel hieronder vat de belangrijkste types samen:

Type	Principe	Toepassingen
Colorimetrische teststrip	Chemische reactie met kleurverandering	Water (pH, chloor, nitraten), oliën (FFA, peroxiden)
Lateral flow (strip/cassette)	Immunochromatografie met antilichamen	Allergenen, antibioticaresiduen, biologische tests
Strip + lezer	Gestandaardiseerde optische meting	Semikwantificatie, traceerbaarheid en vergelijkbaarheid tussen locaties

In welke toepassingsgebieden worden teststrips ingezet?

Teststrips voorzien in de behoeften van kwaliteitscontrolelaboratoria en veldteams wanneer snelheid cruciaal is.

• Life sciences: snelle urine- en pH-controles, controle van bufferoplossingen, verificatie van spoelingen.
• Voedingsmiddelenindustrie: controle van frituurolie, screening op allergenen, controle van pekel en proceswater.
• Zuivel: snelle tests op antibiotica bij de melkontvangst.
• Milieu/water: pH, chloor, nitraten, nitrieten, hardheid in distributienetten, afvalwaterzuiveringsinstallaties, zwembaden.
• Farma/cosmetica: controles van CIP, gezuiverd water, pH van pilotbatches.
• R&D/onderwijs: screening, demonstraties en training zonder zware apparatuur.

Ze worden gebruikt voor screening voorafgaand aan bevestigende analyses (HPLC, spectrometrie), waardoor doorlooptijd en kosten dalen.

De verschillende beschikbare typen teststrips

Veelgestelde vragen over teststrips

Welke nauwkeurigheid mag u verwachten t.o.v. een tafelmodelinstrument?
De aflezingen zijn kwalitatief of semikwantitatief. Met een reader is de typische afwijking 5–20 %. Voor kritieke beslissingen bevestigen met een referentiemethode.

Hoe bewaart u de teststrips correct?
Droog bewaren, flacon goed gesloten met droogmiddel, bij 2–30 °C. Licht/vocht vermijden. Noteer de openingsdatum en respecteer de houdbaarheid na openen.

Zijn ze compatibel met gekleurde of vette matrices?
Ja, maar voorzie verdunning, filtratie of een gerichte extractie. Zwaar belaste matrices kunnen interfereren; volg het meegeleverde protocol voor de beoogde matrix.

Is een reader nodig om de resultaten te benutten?
Visuele aflezing volstaat vaak. Een reader wordt aanbevolen voor traceerbaarheid, lage concentraties en harmonisatie tussen gebruikers.

Welk afval en welke voorzorg na de test?
Wegwerpafval afvoeren afhankelijk van de matrix. In IVD als potentieel biologisch behandelen. Niet via de afvoer wegspoelen; flacons opnieuw sluiten.

Wat is de juiste afleestijd?
Houd het opgegeven tijdvenster aan (bijv. 30–120 s bij colorimetrie, 5–10 min bij lateral flow). Te vroeg of te laat aflezen vertekent de interpretatie.

Hoe zit het met de regelgevende status van medische tests?
Controleer de CE-IVD-markering en het beoogde gebruik. Sommige kits zijn RUO. Documenteer interne controles en registraties voor audits.