Petrischalen voor laboratoria: voor welke toepassingen bij enten, isoleren en observeren zijn ze geschikt?

Onmisbaar bij microbiologische kweek en celkweek bieden Petrischalen een vlak, transparant en gecontroleerd oppervlak voor enten, isolatie en observatie. Verkrijgbaar in eenmalig te gebruiken steriel polystyreen of in herbruikbaar borosilicaatglas, met geventileerde deksels (gasuitwisseling) of zonder, in diameters van 35 tot 150 mm, als TC-behandelde varianten voor celadhesie en in gerasterde of gecompartimenteerde uitvoeringen voor telling. Hun vlakheid, optische kwaliteit en traceerbaarheid garanderen reproduceerbare resultaten in een laminaire flowkast, incubator of geautomatiseerde systemen.

Welke verschillende soorten petrischalen zijn er?

Twee hoofdgroepen bepalen het assortiment: de Petrischaal voor microbiologie en de Petrischaal voor celkweek.

Voor microbiologie domineren transparante polystyreen modellen, vooraf gesteriliseerd (gamma-irradiatie): volledig vlakke bodems voor een uniforme agardikte, nauwsluitende deksels met stapelnokken, uitvoeringen met ventilatie om condensatie te beperken en gasuitwisseling te waarborgen. Gebruikelijke diameters: 90 mm (standaard), 55/60 mm (gerichte tests) en 120–150 mm (kolonietelling, observatie). Opties: gerasterde schalen voor tellingen, schalen met 2 of 4 compartimenten om meerdere media in één recipiënt te enten.

Voor celkweek geeft men de voorkeur aan TC-oppervlaktebehandeld polystyreen (oxidatie/plasma) dat de hechting van lijnen bevordert. Deksels met laag profiel en ventilatieopeningen sturen de CO?/O?-uitwisseling in de incubator. Er zijn low-attachment (lage adhesie) oppervlakken voor sferoïden-/aggregaatvorming. Kwaliteitseisen: pyrogeenvrij, RNase/DNase-vrij, deeltjescontrole, steriliteitscertificering.

Borosilicaatglas schalen zijn autoclaveerbaar en chemisch inert: geschikt voor speciale media, hogere temperaturen en trajecten ter vermindering van afval. Hun massa en duurzaamheid vragen wel om strikt was-/sterilisatiebeheer.

Essentiële keuzecriteria: toepassing (microbiologie vs celkweek), materiaal (PS/glas), diameter, ventilatie van het deksel, oppervlaktebehandeling (TC of niet), aanwezigheid van raster/compartimenten, steriliteitsniveau en optische kwaliteit (beeldvorming). Denk aan compatibiliteit met CO?-incubatoren, kolonietellers en de luchtstroming in microbiologische veiligheidskasten.

Samenvattende vergelijkingstabel:

Type	Principe	Toepassingen
Microbiologie (PS 90 mm, geventileerd)	Gegoten agar, oppervlakte-enting	Tellingen, antibiogrammen, hygiënecontrole
Cellkweek (TC-behandeld PS)	Geoxideerd oppervlak dat hechting bevordert	Lijnexpansie, klonogeniciteit, beeldvorming
Hergebruikbaar borosilicaatglas	Autoclaveerbaar, chemisch inert	Speciale media, hogere temperaturen, afvalreductie

Qua impact: kies waar relevant voor herbruikbaar glas, bulkverpakkingen om verpakkingsafval te verminderen en een correcte scheiding van besmette verbruiksartikelen volgens uw HSE-procedures.

In welke wetenschappelijke vakgebieden wordt een petrischaal gebruikt?

• Microbiologie en gezondheid: isolatie van bacteriën en gisten, tellingen, antibioticagevoeligheidstesten (AST), identificatie.
• Voedingsmiddelen & dranken: HACCP-controles, oppervlaktehygiëne, analyses van producten en proceswater.
• Farmaceutisch & cosmetica: bioburden, omgevingsmonitoring (cleanrooms), batchcontroles via filtratie/inoculatie.
• Milieu & water: coliformen, enterokokken, tellingen op selectieve media.
• Celkweek: expansie, tests voor klonogeniciteit, immunofluorescentie, live-/endpoint-beeldvorming op TC-behandelde of low-attachment oppervlakken.
• Onderwijs & R&D: practica, screenings, optimalisatie van kweekmedia.
• Automatisering: compatibel met kolonietellers, beeldvormingssystemen en traceerbaarheid via barcodes.

Beschikbare typen petrischalen

Veelgestelde vragen over petrischalen

Wat is het verschil tussen microbiologieschalen en celkweekschalen?
Microbio: steriel PS voor agar en kolonievorming. Cellen: TC-behandelde oppervlakken die adhesie bevorderen, geventileerde deksels voor CO?-incubatie en optische kwaliteit voor beeldvorming.

Met of zonder ventilatie: wat kiest u?
Met ventilatie beperkt condensatie en bevordert gasuitwisseling; zonder ventilatie vermindert verdamping. In een CO?-incubator kiest u voor geventileerde deksels en een gecontroleerde luchtvochtigheid.

Welke diameter voor mijn toepassingen?
90 mm is de standaard voor enten en kolonietelling. 35–60 mm voor gerichte tests, 120–150 mm voor uitgebreide observatie; rasters en compartimenten stroomlijnen series.

Glas of polystyreen: impact en prestaties?
Borosilicaatglas is herbruikbaar en inert, maar vereist sterilisatie. Steriel PS is gebruiksklaar, uniform en geschikt voor automatisering, wel met meer afval.

Wat houdt de vermelding “TC-behandeld” in?
Een geoxideerd/plasmabehandeld oppervlak dat de hydrofiliciteit en celadhesie verhoogt. Ideaal voor adherente cellen; kies onbehandeld of low-attachment voor suspensieculturen/sferoïden.

Hoe condensatie op agar beperken?
Gebruik deksels met ventilatie, laat media en schalen op temperatuur komen vóór het gieten, vermijd thermische schokken en stapel verstandig voor een zachte luchtcirculatie tijdens de incubatie.

Zijn de schalen compatibel met kolonietellers?
Ja, kies voor vlakke bodems, hoge transparantie en standaardformaten (90 mm). Rasters maken tellen makkelijker; vermijd krassen en luchtbellen in het agar.